Lá đề thời Lý
Xưa nhà Thương đến đời Bàn Canh năm lần dời đô, nhà Chu đến đời Thành Vương ba lần dời đô, há phải các vua thời Tam Đại ấy theo ý riêng tự tiện dời đô. Làm như thế cốt để mưu nghiệp lớn, chọn ở chỗ giữa, làm kế cho con cháu muôn vạn đời, trên kính mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu có chỗ tiện thì dời đổi, cho nên vận nước lâu dài, phong tục giàu thịnh. Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng, coi thường mệnh trời, không noi theo việc cũ Thương Chu, cứ chịu yên đóng đô nơi đây, đến nỗi thế đại không dài, vận số ngắn ngủi, trăm họ tổn hao, muôn vật không hợp. Trẫm rất đau đớn, không thể không dời.
Huống chi thành Đại La, đô cũ của Cao Vương, ở giữa khu vực trời đất, được thế rồng chầu hổ phục, chính giữa nam bắc đông tây, tiện nghi núi sông sau trước. Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh. Xem khắp nước Việt đó là nơi thắng địa, thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương, đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời.
Trẫm muốn nhân địa lợi ấy mà định nơi ở, các khanh nghĩ thế nào?
Bản phiên âm Hán-Việt:
"Tích Thương gia chí Bàn Canh ngũ thiên, Chu thất đãi Thành Vương tam tỉ. Khởi Tam Đại chi sổ quân tuẫn vu kỷ tư, vọng tự thiên tỉ. Dĩ kỳ đồ đại trạch trung, vi ức vạn thế tử tôn chi kế; thượng cẩn thiên mệnh, hạ nhân dân chí, cẩu hữu tiện triếp cải. Cố quốc tộ diên trường, phong tục phú phụ. Nhi Đinh Lê nhị gia, nãi tuẫn kỷ tư, hốt thiên mệnh, võng đạo Thương Chu chi tích, thường an quyết ấp vu tư, trí thế đại phất trường, toán số đoản xúc, bách tính hao tổn, vạn vật thất nghi. Trẫm thậm thống chi, bất đắc bất tỉ.
Huống Cao Vương cố đô Đại La thành, trạch thiên địa khu vực chi trung; đắc long bàn hổ cứ chi thế. Chính Nam Bắc Đông Tây chi vị; tiện giang sơn hướng bối chi nghi. Kỳ địa quảng nhi thản bình, quyết thổ cao nhi sảng khải. Dân cư miệt hôn điếm chi khốn; vạn vật cực phồn phụ chi phong. Biến lãm Việt bang, tư vi thắng địa. Thành tứ phương bức thấu chi yếu hội; vi vạn thế đế vương chi thượng đô.
Trẫm dục nhân thử địa lợi dĩ định quyết cư, khanh đẳng như hà? "
Thiên đô Chiếu bản Hán văn
遷 都 詔
昔 商 家 至 盤 庚 五 遷 , 周 室 逮 成 王 三 徙 。 豈 三 代 之 數 君 俱 徇 己 私 妄 自 遷 徙 ? 以 其 宅 中 圖 大 , 為 萬 憶 世 子 孫 之 計 。 上 謹 天 命 下因 民 願 , 苟 便 輒 改 , 故 國 祚 延 長 , 風 俗 富 阜 。 而 丁 黎 二 氏 乃 徇 己 私 ,忽 天 命 , 罔 蹈 商 周 之 跡 , 常 安 厥 邑 于 茲 ; 致 世 代 弗 長 , 算 數 短 促 , 百 姓 耗 損 , 萬 物 失 宜 。 朕 甚 痛 之 , 不 得 不 徙 。 況 高 王 故 都 大 羅 城 , 宅 天 地 區 域 之 中 , 得 龍 蟠 虎 踞 之 勢 , 正 南 北 東 西 之 位 , 便 江 山 向 背 之 宜 ; 其 地 廣 而 坦 平 , 厥 土 高 而 爽 愷 , 民 居 蔑 昏 墊 之 困 , 萬 勿 極
Địa điểm khảo cổ hoàng thành Thăng Long
Chú giải:
1.Năm lần dời đô: Vua Thang (Thành Thang) đóng đô ở phía đông nam huyện Thương Khâu (thuộc tỉnh Hà Nam bây giờ). Trọng Đinh dời đô đến huyện Thành Cao (thuộc tỉnh Hà Nam). Hà Đản Giáp đời đô đến phủ Chương Đức (cũng thuộc tỉnh Hà Nam).Tổ Ất dời đô đến phủ Thuận Đức (tỉnh Hà Đông bây giờ). Bàn Canh dời đô đến huyện Yên Sư (hay Ân Sư thuộc tỉnh Hà Nam)
2.Ba lần dời đô: Chu Văn Vương đóng đô ở phía đông tỉnh Thiểm Tây. Chu Vũ Vương dời đô đến huyện Tương Yên (tỉnh Thiểm Tây). Chu Thành Vương dời đô đến huyện Lạc Dương (tỉnh Hà Nam).
3.Thời Tam Đại: Ba nhà Hạ, Thương, Chu trong lịch sử Trung Quốc.
4.Cao Biền: Quan đô hộ Giao Châu của nhà Đường vào khoảng các năm 864-875. Cao Biền đắp thêm thành Đại La vào khoảng năm 866.
2.Ba lần dời đô: Chu Văn Vương đóng đô ở phía đông tỉnh Thiểm Tây. Chu Vũ Vương dời đô đến huyện Tương Yên (tỉnh Thiểm Tây). Chu Thành Vương dời đô đến huyện Lạc Dương (tỉnh Hà Nam).
3.Thời Tam Đại: Ba nhà Hạ, Thương, Chu trong lịch sử Trung Quốc.
4.Cao Biền: Quan đô hộ Giao Châu của nhà Đường vào khoảng các năm 864-875. Cao Biền đắp thêm thành Đại La vào khoảng năm 866.
1 comments:
Chào bạn mình có tham khảo blog của bạn về các di tích khai thác hoàng thành thăng long như Đầu Rồng, đầu chi phượng và 1 tấm phù điêu. Hình rất rõ nét và đẹp. Mình đang làm đề tài về họa tiết gốm của di tích hòan thành thăng long, mà chưa có thu thập được nhiều hình ảnh rõ nét. Nếu được mong bạn giúp đỡ và cho mình xin những hình ảnh tư liệu bạn có được về các hình ảnh điêu khắc của ông cha ta trong hòang thành.
Mình tên Vũ, hiện ở TP HOCHIMINH
email: longvu_nguyen13@yahoo.com
so dt: 0902 666 869
Cảm Ơn bạn
Đăng nhận xét